Orijinal, Eşdeğer ve Çıkma Parça Farkı Nedir?

Orijinal parça, taşıt üreticisinin teknik özelliklerine ve üretim standartlarına göre üretilen parçadır; eşdeğer (muadil) parça ise orijinaliyle karşılaştırılıp uygunluğu belgelenen parçadır.^{[1, 2]} Rekabet Kurumu'nun motorlu taşıtlar tebliği ve trafik sigortası genel şartları bu iki terimi ayrı ayrı tanımlıyor.^{[1, 2]} Çıkma parça ise genel şartlarda bu adla geçmiyor; yakın terim "yeniden kullanılabilir parça".^[2]

Orijinal parça nedir?

Tebliğe göre orijinal yedek parça, motorlu taşıtın montajında kullanılan parçalarla aynı kalitede olan ve taşıt üreticisinin getirdiği teknik özelliklere ve üretim standartlarına göre üretilmiş yedek parçadır.^[1] Aracın parçalarıyla aynı üretim bandında üretilen yedek parçalar da bu kapsamda.^[1]

Parça üreticisi, parçanın aynı kalitede olduğunu ve üreticinin standartlarına göre üretildiğini belgelerse, aksi kanıtlanana kadar parça orijinal sayılıyor.^[1] Trafik sigortası genel şartları da orijinal parçayı benzer biçimde tanımlıyor.^[2]

Eşdeğer (muadil) parça nedir?

Tebliğe göre eş değer kalitede yedek parça, orijinal parçanın yerine üretilen ve orijinaliyle kıyaslanarak belirlenen kütle, boyut, malzeme, işlevsellik gibi ölçütlere uygunluğu akredite bir kuruluşça belgelendirilmiş parçadır.^[1]

Trafik sigortası genel şartları aynı karşılaştırmayı esas alıyor.^[2] Belgeyi ise Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın belirleyeceği usul ve esaslara göre yetkili kuruluşların düzenlemesini istiyor.^[2] Böyle bir belge varsa, belge konusu parçalar aksi iddia sahibince kanıtlanana kadar eşdeğer kalitede sayılıyor.^[2]

Çıkma parça mevzuatta nasıl geçiyor?

Piyasada çıkma parça, başka bir araçtan sökülüp yeniden takılan parça anlamında kullanılıyor. Trafik sigortası genel şartları bu adı kullanmıyor; "yeniden kullanılabilir parça" diyor.^[2] Tanım, Ömrünü Tamamlamış Araçların Kontrolü Hakkında Yönetmelik kapsamında düzenlenen; kodlandırılmış, hasarsız ve takip edilebilir; araç ve can güvenliği ile çevre standartlarını karşılayan parçaları kapsıyor.^[2]

Parça	Mevzuattaki ölçüt	Belge
Orijinal	Üreticinin özellik ve standartları	Parça üreticisi belgesi[1]
Eşdeğer	Orijinaline kıyasla kütle, boyut, malzeme	Yetkili kuruluş belgesi[2]
Yeniden kullanılabilir	Kodlu, hasarsız, takip edilebilir	Yönetmelik kapsamı[2]

Trafik sigortası onarımında hangi parça takılır?

Karşı tarafın trafik sigortasından karşılanan onarımda sıra genel şartlarda yazılı. Hasar gören parça orijinalse ve onarımı mümkün değilse, orijinal parça takılır.^[2] Hak sahibinin (aracı zarar gören tarafın) onayı alınırsa ya da orijinal parçayla değişim mümkün değilse, yeniden kullanılabilir veya eşdeğer parça takılır.^[2] Onay alındığını ya da orijinal parçayla değişimin mümkün olmadığını ispat yükü sigortacıya ait.^[2]

Hasar gören parça zaten orijinal değilse ve onarımı mümkün değilse, yeniden kullanılabilir veya eşdeğer parça takılır; bunlarla değişim mümkün değilse orijinal parça takılır.^[2] Yeniden kullanılabilir veya eşdeğer parça mümkünken orijinal parçayla onarım yapılırsa sigortacının sorumluluğu, bu parçaların bedeliyle sınırlı kalıyor.^[2]

Değişim sonucu araçta kıymet artışı olsa bile bu fark tazminat tutarından indirilemez.^[2] Bu paragraflar 12 Haziran 2026 tarihli değişiklikle değiştirildi ve değişiklik 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe girdi.^[3]

Onay vermeden önce hangi parçanın takılacağını yazılı sormak yerinde olur. Aracınızın değeriyle ilgili ayrı bir hak için değer kaybı başvurusu yazısına, iki sigortanın farkı için trafik sigortası ile kasko farkı yazısına bakabilirsiniz.

Kaskoda hangi parça kullanılır?

Kasko genel şartlarına göre hasar tazmininin nasıl yapılacağı poliçede açıkça yazılır ve hasarın tazmininde orijinal parça veya eşdeğer parça seçeneklerinden hangisinin kullanılacağı belirtilir.^[4] Poliçede bu yönde bir belirleme yoksa sigortalının tercih ettiği tazmin yöntemi, servis ve parça esas alınır.^[4] Yani kaskoda kural poliçenizde; satın almadan önce parça türü maddesine bakın. Teminat kapsamı için kasko nedir, neleri kapsar yazısı var.

Serviste parça değişince hangi haklarınız var?

Satış Sonrası Hizmetler Yönetmeliği'ne göre garanti süresi dışında, garanti belgesiyle satılması zorunlu olmayan bir parça servis istasyonunca değiştirilir ya da satılırsa, o parça için altı aydan az olmamak üzere garanti verilir.^[5] Yetkili servis istasyonları değiştirilen yedek parçayı garanti süresi içinde müşteriye göstermek, garanti süresi dışında ise, Çevre Kanunu hükümleri saklı kalmak üzere, iade etmek zorunda.^[5]

Servis istasyonları yedek parça fiyat listesini görülebilir bir yere asmak ya da katalog veya elektronik ortamda göstermek zorunda.^[5] Üretici ve ithalatçılar da tüketicinin talebi üzerine yedek parça satışından kaçınamıyor.^[5]

Garanti kapsamındaki araçta orijinal parça şart mı?

Tebliğ, garanti kapsamında yapılan tamirde, ücretsiz bakımda ve taşıt geri çağırma işlerinde motorlu taşıt sağlayıcısının kendi orijinal parçalarının kullanımını zorunlu kılabileceğini söylüyor.^[1] Kendi aracınızın garanti şartları için garanti belgesine ve yetkili servise başvurun.