Akıllı Hız Asistanı (ISA) Nedir, Zorunlu mu?

Akıllı hız asistanı (ISA), geçerli hız sınırı aşıldığında sürücüyü uyaran bir sistem; yeni araçlarda donanım olarak şart koşuluyor ama sürücü onu kapatabiliyor.^[1] Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı'nın AB/2019/2144 ile uyumlu tip onayı yönetmeliği, sistemi "akıllı hız desteği" adıyla, motorlu araçlarda bulunması gereken gelişmiş araç sistemleri arasında sayıyor.^[1]

Akıllı hız asistanı ne yapar?

Yönetmelik sistemi, özel ve uygun geri bildirimler sağlayarak sürücünün yol ortamına uygun hızı korumasına yardımcı olan sistem olarak tanımlıyor.^[1] Geçerli hız sınırı aşıldığında sürücünün bunu gaz pedalı üzerinden ya da etkili bir geri bildirimle fark edebilmesi gerekiyor.^[1]

Hız sınırı bilgisi trafik işaretlerinin okunmasından, elektronik harita verisinden ya da ikisinin birlikte kullanımından geliyor.^[1] Avrupa Komisyonu'na göre üreticiler dört geri bildirimden birini seçebiliyor:^[2]

• Kademeli sesli uyarı
• Kademeli titreşimli uyarı
• Gaz pedalından dokunsal geri bildirim
• Hız kontrol fonksiyonu

İlk ikisi yalnız uyarıyor. Pedal geri bildiriminde pedal ayağı hafifçe geri itiyor; sürücü pedala biraz daha basarak bunu aşabiliyor.^[2] Hız kontrol fonksiyonunda araç hızı kendiliğinden yavaşça düşüyor, sürücü gaza biraz daha derin basarak sistemi yine devre dışı bırakabiliyor.^[2]

Akıllı hız asistanı zorunlu mu?

Zorunluluk üreticiye yönelik: yönetmeliğe göre motorlu araçlar bu sistemle donatılıyor.^[1] Hangi tarihten itibaren hangi araca uygulandığı yönetmeliğin Ek-II tablosunda belirleniyor.^[1] Aracınız için kesin bilgiyi tip onay belgesinden ya da yetkili satıcıdan alın.

Yer	Kapsam	Başlangıç
Avrupa Birliği	Piyasaya çıkan yeni tip araçlar	Temmuz 2022[2]
Avrupa Birliği	Satılan tüm yeni otomobiller	Temmuz 2024[2]

Temmuz 2024'ten önce tescil edilip trafikte olan araçlar AB kuralının kapsamında değil.^[2]

Sistemin tip onayında kullanılacak bilgi dokümanı ve onay belgesi şablonlarını belirleyen yönetmelik 14 Mart 2025'te Resmî Gazete'de yayımlandı.^[3] Yönetmelik, AB'nin 2024/1721 sayılı uygulama tüzüğüne uyum çerçevesinde hazırlandı.^[3]

Akıllı hız asistanı kapatılabilir mi?

Evet. Yönetmelik sistemi kapatmanın mümkün olmasını şart koşuyor; kapalıyken hız sınırı bilgisi yine de gösterilebiliyor.^[1] Araç ana kontrol anahtarı her etkinleştirildiğinde sistem yeniden normal çalışma modunda oluyor.^[1] Yani kapatsanız bile aracı yeniden çalıştırınca açık gelmesi beklenir. Kapatma yolu araca göre değiştiği için kullanım kılavuzuna bakın.

Sistem ayrıca sürücünün, sistemin istediği hızı aşabilmesini engellememeli.^[1] Karar yine sürücüde kalıyor.

Sistem hız sınırını yanlış gösterirse ne olur?

Yönetmelik, gerçek sürüş koşullarında hata oranını önlemek ya da en aza indirmek için sistemin performans hedeflerinin belirlenmesini istiyor.^[1] Aracın gösterdiği değer yardımcı bilgidir; yolda uyulacak sınır levhadaki sınırdır. Sistemde süreklilik gösteren bir hata görürseniz yetkili servise başvurun.

Hız sabitleyiciyle aynı şey mi?

Hayır. Akıllı hız asistanı yolun hız sınırı bilgisine dayanıyor.^[1] Öndeki araca göre mesafe ayarlayan adaptif hız sabitleyici ise ayrı bir sistem; onu Adaptif Hız Sabitleyici (ACC) Nedir? yazısında anlattık.