Araç Ruhsatı Nasıl Okunur? Seri No ve Tescil Belgesindeki Alanlar

Ruhsat, mevzuattaki adıyla araç tescil belgesi, araca ve araç sahibine ilişkin bilgileri içeren belgedir; hangi bilgilerin yer alacağını Türkiye Noterler Birliği, İçişleri Bakanlığı'nın uygun görüşünü alarak belirler.^[1] Bu düzenleme Araçların Satış, Devir ve Tescil Hizmetlerinin Yürütülmesi Hakkında Yönetmeliğin 12. maddesinde yer alıyor.^[1]

Yönetmelik metni belgedeki kutuları tek tek saymıyor. Bu yazı da yalnızca resmî metinlerde doğrulanan bilgileri anlatıyor; kutu kutu bir döküm vermiyor.

Ruhsat kimden alınır, kim düzenler?

Araç sahipleri aracını tescil ettirmek ve tescil belgesi almak zorunda.^[2] Belge, başvuru üzerine ilgisine göre noterler veya Emniyet Genel Müdürlüğü trafik tescil kuruluşları tarafından basılıp imzalanıyor ve ilgilisine elden teslim ediliyor.^[1] Trafikten çekilmiş ya da çekilecek araçlar hariç, belgenin basılabilmesi için aracın zorunlu mali sorumluluk sigortası ile muayenesinin bulunması gerekiyor.^[1]

Belgedeki numaralar neyi gösterir?

Numara	Ne işe yarar	Kaynak
Tescil plakası	İlk tescilde sahibin tescile esas adresindeki il kodunu taşır; satışta yeni sahibe devredilir	Yönetmelik madde 31[1]
Şasi ve/veya motor seri numarası	Tescile tabi aracın tanıtımına yarar, bulunması zorunlu	Yönetmelik madde 47[1]
Tescil belge seri numarası	Belgeye ait numara, e-Devlet sorgusunda ayrı alan olarak listelenir	EGM kılavuzu[3]

Tescilde adres olarak gerçek kişilerde Kimlik Paylaşımı Sisteminden alınan yerleşim yeri adresi esas alınıyor.^[1] Taşındığınızda ne olacağını Ruhsatta Adres Değişikliği Zorunlu mu? yazısında anlattık.

Seri numarasına nereden bakılır?

Emniyet'in e-Devlet'teki Adıma Tescilli Araç Sorgulama hizmetinde, adınıza tescilli araç varsa araç bilgileri tablosunda plaka, cins, marka, model, Tescil Belge Seri Numarası ve hak mahrumiyeti görüntüleniyor.^[3] Şasi numarası bu listede ayrı bir alan olarak yer almıyor.^[3]

Haciz ve rehin ruhsatta görünür mü?

Görünmez. Haciz, rehin ve ihtiyati tedbir gibi kısıtlayıcı şerhler aracın elektronik sicilinde tutuluyor, araç tescil belgesine bu şerhlere ilişkin kayıt konulmuyor.^[1] Bu yüzden ikinci el alırken belgeye bakmak yetmez; sorgu için Rehinli ve Hacizli Araç Sorgulama yazısına bakabilirsiniz.

Belgeye işlenen şerhler de var: hurdaya çıkarılan aracın belgesine "Hurdaya Çıkarılmıştır", trafikten çekilen aracın belgesine "trafikten çekilerek tescil kaydı kapatılmıştır." şerhi yazılıyor.^[1]

Ruhsat ne zaman geçersiz olur?

Tescil belgesi, aracın başkasına satışına veya devrine, hurdaya çıkarılmasına ya da araçta yönetmelikte belirtilen niteliklerin değişmesine kadar geçerli sayılıyor.^[2] Yönetmelik satış, devir, hurda, teknik değişiklik ve kullanım amacı değişikliğinde belgeyi geçersiz sayıyor; üzerinde renk ve teknik değişiklik yapılan ya da kullanım amacı değişen araçların belgesi ise otuz gün geçerliliğini koruyor.^[1]

Değişiklik belgedeki bilgilerden birini değiştiriyorsa yeni belge basılıyor.^[1] Renk değişikliği için Araç Kaplama Ruhsata İşlenir mi? yazısına bakın.

Ruhsat kaybolursa ne olur?

Kayıp, çalınma, yıpranma ya da eskime nedeniyle yenilenmesi gereken belgeyi ilgisine göre noterler veya Emniyet trafik tescil kuruluşları veriyor; işlemde öncelikle elektronik kayıtlar esas alınıyor.^[1] Adımlar için Ruhsat ya da Plaka Kaybolursa Ne Yapılır? yazısına, belgeyi araçta bulundurmamanın sonucu için Ruhsatsız Araç Kullanma Cezası 2026 yazısına bakabilirsiniz.