Lastik Basıncı Kaç Olmalı? Nerede Yazar, TPMS Nedir?

Lastik basıncının herkese uyan tek bir değeri yok: aracınız için önerilen soğuk lastik basıncı, sürücü tarafındaki orta direkte yer alan lastik etiketinde ve kullanım kılavuzunda yazıyor.^{[1, 2]} Kia ve Hyundai kılavuzları ölçümü lastikler soğukken yapmayı ve ayda bir tekrarlamayı istiyor.^{[1, 2]}

Lastik basıncı nerede yazar?

Kia kılavuzu, aracın önerilen soğuk lastik basıncının kılavuzda ve sürücü tarafı orta direğindeki lastik etiketinde bulunabileceğini söylüyor.^[1] Hyundai kılavuzu da aynı iki yeri gösteriyor.^[2] Etiketi bulamazsanız aracınızın kendi kılavuzuna bakın; başka bir araçtan ya da internetten alınan değer sizin lastiğinize uymayabilir.

Hyundai Tucson kılavuzunda basınç tablosu normal yük ve maksimum yük için ön ve arka lastiklere ayrı değerler veriyor.^[2] Yani aynı araçta ön ve arka lastiğin basıncı farklı olabilir; yük durumuna göre doğru satırı seçmek gerekir.

Lastiğin yanağında yazan basınç, önerilen değer değil üst sınırdır. Hyundai kılavuzu takılı lastiğin yanağında gösterilen maksimum hava basıncının aşılmamasını istiyor.^[2]

Hyundai kılavuzu basıncı kPa ve psi olarak veriyor.^[2]

Lastik basıncı ne zaman ve nasıl ölçülür?

Konu	Kılavuzlardaki kural
Ne zaman	Lastikler soğukken[3, 2]
Soğuk lastik	En az üç saat park edilmiş ya da 1,6 km'den az sürülmüş araç[3, 2]
Ne sıklıkla	Ayda bir kez veya daha sık[1, 2]
Yedek lastik	Her ölçümde birlikte kontrol[3]

Kia, soğuk lastiği aracın en az üç saat kullanılmadığı ya da 1,6 km'den (1 mil) daha az sürüldüğü durum olarak tanımlıyor.^[3] Hyundai de aynı tanımı kullanıyor ve lastiklerin ayda bir soğukken kontrol edilmesini istiyor.^[2] Kia ise lastikleri ayda bir kez veya daha fazla kontrol etmeyi öneriyor.^[1] Yedek lastiğin basıncı da diğer lastiklerle birlikte ölçülmeli.^[3]

Lastiğin şişkinliğine bakarak karar vermeyin. Kia kılavuzuna göre yalnızca bakarak lastiğin uygun şişirilip şişirilmediğini anlayamazsınız ve radyal lastikler havası az olsa bile düzgün görünebilir.^[1] Bunun için basınç göstergesi kullanılmalı.^[1]

Sürüşten sonra lastik ısınır ve basınç yükselir. Kia kılavuzuna göre sıcak lastikler önerilen soğuk basıncı normalde 28 ila 41 kPa (4 ila 6 psi) aşıyor.^[3] Bu yüzden sıcak lastikten hava boşaltmayın; aksi hâlde lastik yetersiz şişirilmiş kalır.^[3]

Soğuk havada lastik basıncı neden düşer?

Karayolları Genel Müdürlüğü, soğuk havada lastik hava basıncının düşeceğini ve basıncın sık kontrol edilmesi gerektiğini belirtiyor.^[4] Hyundai Tucson kılavuzu bu kaybı her 7 °C sıcaklık düşüşünde 7 kPa olarak veriyor.^[2] Aynı kılavuz, daha düşük sıcaklık bekleniyorsa standart değerlere 20 kPa (3 psi) eklenebileceğini yazıyor.^[2] Bu ekleme o aracın kılavuzundaki bir nottur; kendi aracınızda uygulanıp uygulanmayacağını kılavuzundan kontrol edin. Kışlık lastik takarken ya da mevsim geçişlerinde basıncı yeniden ölçmek bu yüzden iyi bir alışkanlık. Lastik seçimi için dört mevsim lastik ve kış lastiği zorunluluğu yazılarına bakabilirsiniz.

Az ya da fazla şişirmek ne yapar?

Kia kılavuzu, 70 kPa (10 psi) ve daha fazla düşük basıncın aşırı ısı birikmesine yol açarak patlamaya ve araç kontrolünün kaybına neden olabileceğini söylüyor.^[3] Yetersiz şişirme ayrıca aşırı aşınmaya, kötü yol tutuşa ve düşük yakıt tasarrufuna yol açıyor.^[3]

Aşırı şişirme de sorun: sert bir sürüş, lastik sırtının ortasında aşırı aşınma ve yol tehlikelerinden daha kolay hasar görme riski doğuruyor.^[3] Lastiğin aşınması için lastik diş derinliği yazısına bakabilirsiniz.

TPMS nedir?

TPMS (lastik basıncı izleme sistemi), lastik basıncı düştüğünde göstergede uyarı ışığı yakan sistemdir. Kia kılavuzuna göre bir lastik yetersiz şişirildiğinde uyarı ışığı yanıyor.^[5] Hyundai kılavuzu ise ışığın lastiklerden birinde veya birkaçında bariz bir inme olduğunda yandığını söylüyor.^[2] Yani ışık yanmadan önce de basınç önerilen değerin altında olabilir.

İki üretici de aynı noktayı vurguluyor: TPMS düzenli lastik bakımının yerine geçmez. Hyundai kılavuzu TPMS'nin uygun lastik bakımı yerine geçmediğini, doğru basıncı korumanın sürücünün sorumluluğunda olduğunu yazıyor.^[2] Kia da tüm lastiklerin aylık olarak kontrol edilmesini istiyor.^[5]

Kia kılavuzu, Avrupa piyasasında satılan araçlar için TPMS bulunması gereken dönemleri de veriyor: yeni araç modellerinde 1 Kasım 2012'den, mevcut modellerde araç tescillerine göre 1 Kasım 2014'ten itibaren.^[6]

TPMS ışığı yanarsa ne yapılır?

Hyundai kılavuzu, ışık yandığında mümkün olan en kısa sürede durup lastikleri kontrol etmeyi ve uygun basınçla şişirmeyi söylüyor.^[2] Kia kılavuzu hızı düşürmeyi, sert viraj ve hızlı frenden kaçınmayı ve aracı profesyonel bir servise kontrol ettirmeyi öneriyor.^[5]

Soğuk havalarda lastik uygun basınca ayarlanmış olsa bile düşük basınç ışığı yanabiliyor.^[5] Kia'ya göre düşük sıcaklık basıncı azalttığı için bu durum TPMS'nin arızalı olduğu anlamına gelmiyor; lastikleri kontrol edip önerilen basınca getirmek gerekiyor.^[5]

Işığın davranışı da bilgi verir. Kia kılavuzunda arıza göstergesi, sistemde sorun olduğunda yaklaşık 1 dakika yanıp söndükten sonra yanık kalıyor.^[6] TPMS arızalıysa düşük lastik basıncı belirtilmediği için, bu durumda sistemin bakımını profesyonel bir servise yaptırmak gerekiyor.^[6] Işığın nedenini kendiniz teşhis etmeye çalışmayın. Diğer uyarı ışıkları için araç arıza lambaları yazısına bakabilirsiniz.