Trafik Sigortasında Rücu Nedir? Hangi Durumlarda Rücu Edilir?

Rücu, trafik sigortacısının kaza mağduruna ödediği tazminatı kusurlu sigortalıdan geri istemesidir; kasıt, ağır kusur, ehliyetsiz sürüş ve alkollü kullanım gibi nedenlerde uygulanıyor.^[1] Türkiye Sigorta Birliği'nin yayımladığı zorunlu mali sorumluluk sigortası Genel Şartları bu nedenleri tek tek sayıyor.^[1] Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak mağdura yapacağı ödemeyi geciktiremiyor.^[1]

Rücu ne demek, sigortacı neden önce ödüyor?

Zorunlu mali sorumluluk sigortası, araç işletenine kazadan doğan hukuki sorumluluğu için veriliyor.^[1] Sigorta sözleşmesinden doğan ve tazminat yükümlülüğünü kaldıran ya da azaltan haller zarar görene karşı ileri sürülemiyor.^[1]

Ödemeyi yapan sigortacı, ödediği tazminat miktarınca hak sahibinin yerine geçiyor.^[1] Genel Şartlar bu durumda sigortacının, tazminatı kaldırabileceği ya da azaltabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebileceğini söylüyor.^[1] Sigortalı, poliçe konusu araçta zorunlu sigorta yaptırmak zorunda olan işleten olarak tanımlanıyor.^[1]

Hangi durumlarda rücu edilir?

Genel Şartlar'a göre sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu ediliyor:^[1]

• Olay, sigortalının ya da eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasıtlı hareketi veya ağır kusuruyla meydana gelmişse
• Araç gereken ehliyete sahip olmayan, belgesi geçerliliğini yitirmiş ya da ehliyetine geçici veya sürekli el konulmuş biri tarafından sürülüyorsa ya da trafik kuralları ağır kusurla ihlal edilmişse
• Araç uyuşturucu madde etkisindeki ya da mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkol almış kişi tarafından kullanılıyorsa
• Yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçta yolcu taşınıyor ya da yetkili makamlarca belirlenen istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınıyorsa
• Araç çalınmış ya da gasbedilmişse ve bunda sigortalının ya da eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusuru tespit edilirse
• Bedeni hasarlı kazada sigortalı veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişiler, sağlık kuruluşuna gitmek ya da can güvenliği gibi zorunlu haller dışında olay yerini terk ederse veya kaza tutanağı, alkol raporu gibi belgelerin düzenlenmesine aykırı davranırsa

Ehliyetin hangi durumlarda geri alındığını Ehliyete El Koyma Süreleri 2026 yazısında anlattık. Aracı ödünç verenlerin durumunu ise Başkasının Arabasını Kullanmak yazısında ele aldık.

Poliçe sahibinin hangi hataları rücuya yol açar?

Rücu yalnız kazadaki davranışa bağlı değil; sigortalının sözleşmeden doğan yükümlülükleri de rücu nedeni olabiliyor.^[1]

• Bildirim: Sigortalı, sorumluluğunu gerektirecek bir olayı haberdar olduğu andan itibaren on gün içinde sigortacıya bildirmek, kendisine yöneltilen istemi ise derhâl bildirmek zorunda.^[1]
• Güvenli yere çekmek: Maddi hasarlı trafik kazalarında aracı tutanak düzenlemek üzere güvenli bir yere çekmek gerekiyor.^[1]
• Talimat ve belge: Sigortalı, sigortacının verdiği talimatlara uymak ve istenen bilgi ile belgeyi makul sürede vermek zorunda.^[1]
• Sözleşme yapılırken beyan: Bilinen önemli hususların sigortacıya bildirilmesi gerekiyor; eksik ya da yanlış beyan tazminat miktarına etki ediyorsa ihmalin derecesine göre rücu edilebiliyor.^[1]

Bu yükümlülüklerin ihlali ödenecek tutarı artırırsa, zarar görenlere bu sebeple yapılan ödeme ihlaldeki kusur nispetinde sigortalıdan tahsil ediliyor.^[1] Kazanın ya da dava açılmasının on gün içinde bildirilmemesi veya geç bildirilmesi tazminatta artışa neden olmuşsa da artan kısım sigortalıdan isteniyor.^[1] Tutanağın nasıl düzenleneceğini Kaza Tespit Tutanağı Nasıl Doldurulur? yazısında anlattık.

Rücu edilen tutar ne kadar?

Genel Şartlar rücuyu, sigortacının tazminatı kaldırabileceği veya azaltabileceği orana bağlıyor; yükümlülük ihlallerinde ise ihlaldeki kusur nispetini, beyan ihmalinde ihmalin derecesini esas alıyor.^[1] Belgede rücu için sabit bir tutar ya da oran verilmiyor. Sigortacıdan rücu yazısında dayanılan bendi, ödenen tutarı ve hesabı yazılı olarak istemek yerinde olur.

Güvence Hesabı da rücu eder mi?

Evet. Güvence Hesabı, rizikonun gerçekleştiği tarihte geçerli zorunlu sigorta poliçesinin teminat limitleriyle sınırlı olmak üzere ödediği tazminatları halefiyete dayanarak aracın işletenine, sürücüsüne, sigortacısına ya da sigortacının iflas masasına rücu ediyor.^[2] Güvence Hesabı Yönetmeliği'nin 16. maddesine göre zorunlu sigorta yaptırmayan veya geçerli teminat tutarları üzerinden sigorta yaptırmayan kişiler de bu kapsamda.^[2] Sigortasız aracın kazasını Trafik Sigortası Yaptırmamanın Cezası yazısında anlattık.

Rücu hakkı ne zaman zamanaşımına uğrar?

Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülerinin birbirlerine karşı rücu hakları, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücu edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğruyor.^{[3, 1]} Genel Şartlar diğer hususlarda genel hükümlerin uygulanacağını belirtiyor.^[1] Hükmün sigortacı ile sigortalı arasındaki rücuya nasıl uygulandığı konusunda sigortacıdan yazılı bilgi almak ya da bir hukukçuya danışmak gerekiyor.