Ekspertiz Raporu Sorgulama: Rapor ve Firma Nasıl Doğrulanır?

Ekspertiz raporunu düzenleyen firmanın TSE hizmet yeterlilik belgesi (HYB), e-Devlet'teki TSE Belgeli Firma Sorgulama hizmetinden giriş yapmadan ve ücretsiz sorgulanabiliyor; raporda ise aracın markası, modeli, kilometresi ile raporu düzenleyen işletmenin hizmet yeterlilik belgesi ve MERSİS numarası yazılı olmalı, rapor en az beş yıl saklanıyor.^{[1, 2]} Kural Ticaret Bakanlığı'nın Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmeliği'nin 15. ve 16. maddelerinde; firma sorgusu e-Devlet'te Türk Standardları Enstitüsü hizmeti olarak sunuluyor.^{[2, 1]}

Firma yetkili mi? TSE sorgusu

TSE-HYB, tüketiciye hizmet sunan iş yerlerinin ve sunulan hizmetin ilgili Türk Standardı ya da kriterine uygun olduğunu gösteren belgelendirme modeli.^[3] Yönetmelik, ekspertiz raporunun TSE hizmet yeterlilik belgesi bulunan ekspertiz işletmeleri tarafından düzenlenmesini istiyor.^[2]

1. Hizmet: e-Devlet Kapısı'nda "Türk Standardları Enstitüsü" altındaki "Belgeli Firma Sorgulama" hizmetini açın; giriş yapmak gerekmiyor, vergi, harç ya da ücret alınmıyor.^[1]
2. Belge tipi: Belge Tipi alanında "HYB (Hizmet Yeterlilik Belgesi)" seçin; firma adı, belge numarası, belgenin verildiği il, sektör ya da belge durumu gibi ölçütlerle sorgulayın.^[1]
3. Sonuç: Tabloda firma adı, adresi, bulunduğu il, telefonu, belge numarası ve son geçerlilik tarihi görünüyor; Detay düğmesiyle ürün, hizmet ya da laboratuvar kapsamı gibi ayrıntılara ulaşılıyor.^[1]
4. Süresi dolmuşsa: Belgenin geçerlilik süresi dolduysa ekranda "Aşağıda bilgileri verilen TSE belgesinin geçerlilik süresi dolmuştur" uyarısı çıkıyor; kayıt yoksa "Arama kriterlerinize uygun bir sonuç bulunamadı" mesajı görünüyor.^[1]

Rapordaki firma adı ve belge numarasıyla sonucu karşılaştırın; belge numarası ya da firma sonuçta yoksa raporu düzenleyen işletmeden açıklama isteyin. Raporun numarasıyla sorgulanabildiği bir resmî ekran bu yazıda kullandığımız kaynaklarda yer almıyor.

Raporda neler yazılı olmalı?

Yönetmeliğe göre ekspertiz raporunda asgari olarak şu bilgiler yer alıyor:^[2]

• Aracın markası, ticari adı, cinsi, tipi, model yılı ve kilometresi.^[2]
• Raporu düzenleyen ticari işletmenin hizmet yeterlilik belgesi ve MERSİS numaraları ile MERSİS'e kayıtlı ticaret unvanı ve işletme adı; esnaf ve sanatkâr işletmesiyse hizmet yeterlilik belgesi numarası, ESBİS'e kayıtlı işletme adı ve işletme sahibinin adı, soyadı ve kimlik numarası.^[2]
• Raporu alan işletmenin yetki belgesi numarası ile MERSİS numarası, kayıtlı ticaret unvanı ve işletme adı; yetki belgesi yoksa bulunmadığı hususu.^[2]
• TSE'nin ilgili standardıyla belirlenen diğer hususlar.^[2]

Raporu Ekspertiz Raporu Nasıl Okunur? yazısında anlattık; hasar geçmişini Tramer Kaydı Nedir, Nasıl Sorgulanır? yazısındaki ücretsiz sorguyla da kontrol edebilirsiniz.

Rapor kaç nüsha, ne kadar saklanıyor?

Rapor üç nüsha düzenleniyor; iki nüshası satıcı işletmeye veriliyor.^[2] Satıcı işletme ile ekspertiz işletmesi raporu en az beş yıl saklıyor.^[2] İşletme, ekspertiz raporunun bir nüshasını satış sırasında notere ibraz etmek zorunda; yetki belgesi numarasını da ekspertiz raporunun düzenlenmesi sırasında ekspertiz işletmesine ve satış sırasında notere beyan ediyor.^[2] Raporun hangi işletmede saklandığını bildiğinizde, elinizdeki nüshanın içeriğini düzenleyen firmadan doğrulatmanızı öneririz.

Raporun ne zaman zorunlu olduğunu Ekspertiz Raporu Zorunlu mu?, ücretini kimin ödediğini Ekspertiz Ücretini Kim Öder? yazısında anlattık.

Rapor aracın gerçek durumunu yansıtmıyorsa

Ekspertiz işletmesi, raporundaki bilgilerin aracın gerçek durumunu yansıtmamasından sorumlu.^[2] Gerçek duruma aykırı rapor düzenleyen ve Bakanlık uyarısına rağmen aynı takvim yılı içinde bu aykırılığı tekrarlayan işletmenin hizmet yeterlilik belgesi, Bakanlığın bildirim tarihinden itibaren on gün içinde TSE tarafından iptal ediliyor.^[2] Belgesi iptal edilen işletmeye ve sahibine bir yıl süreyle yetki belgesi verilmiyor.^[2]

Aldatıcı ve yanıltıcı ekspertiz raporlarında tüketicilerin 6502 sayılı Kanun'daki ayıplı hizmet hakları saklı.^[2] Kanun, hizmetin ayıplı ifa edildiği durumlarda tüketicinin hizmetin yeniden görülmesi, hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımı, ayıp oranında bedel indirimi ya da sözleşmeden dönme haklarından birini kullanabileceğini, bunlarla birlikte tazminat da isteyebileceğini yazıyor.^[4] Araç tarafında haklarınızı Ayıplı Araç Çıkarsa Ne Yapılır? yazısında anlattık.