Ekspertiz Raporu Nasıl Okunur? Boya, Lokal Boya ve Değişen Ne Demek?

Ekspertiz raporunu önce araç kimliği ve kilometre, sonra kaporta-boya ve teknik bulgular sırasıyla okuyun. Raporun açıklama bölümündeki renk ve kısaltmaları her parçanın karşısındaki sonuçla eşleştirin; anlamı açık olmayan bir kaydı raporu hazırlayan uzmana sorun. Galeriden alınan otomobillerde bu rapor çoğu durumda zorunlu; bireysel satışta zorunlu olmasa da almak en güvenli yol.^[1] Kurallar, Ticaret Bakanlığı'nın 27 Ağustos 2024'te yayımladığı Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik'te.^{[1, 2]}

Raporu hangi sırayla okumalı?

Aşağıdaki sıra, raporu elinizdeki araç ve diğer kayıtlarla karşılaştırmak için bir kontrol listesi:

Bölüm	Neyi karşılaştırmalı?	Açıklama istemeniz gereken durum
Araç kimliği	Rapordaki araç bilgileri ile ruhsat ve araç	Farklı araç ya da kimlik bilgisi
Kilometre	Gösterge, rapor ve geçmiş muayene kayıtları	Kayıtlar arasında açıklanamayan fark
Kaporta ve boya	Her parçanın sonucu ile raporun açıklaması	Anlamı belirtilmeyen renk veya kısaltma
Teknik bulgular	Kontrol sonucu ile rapordaki açıklama	Bulgusu yazılıp açıklanmayan sorun

Bu tablo tek başına bir araca "alınır" veya "alınmaz" sonucu vermez. Raporun hangi parçaya, hangi bulguyla ilgili olduğunu netleştirmek için kullanın.

Kilometre kayıtlarına Araç Km Sorgulama, araç kimliğine Şasi Numarası Nerede Yazar?, raporu düzenleyen işletmenin belgesine Ekspertiz Raporu Sorgulama rehberinden ulaşabilirsiniz.

Ekspertiz raporunu kim düzenler?

Rapor, Türk Standardları Enstitüsü'nün (TSE) ilgili standardına göre hizmet yeterlilik belgesi almış ekspertiz işletmeleri tarafından düzenleniyor.^[1] Bu standart, TS 13805 numaralı "İş yerleri, karayolu motorlu taşıtları test merkezleri için kurallar" standardı.^[3]

Rapor üç nüsha düzenleniyor ve ikisi satıcı işletmeye veriliyor.^[1] Satıcı işletme ile ekspertiz işletmesi raporu en az beş yıl saklamak zorunda.^[1]

Galeriden alırken ekspertiz zorunlu mu?

Yönetmeliğe göre ikinci el araç satan işletmeler, tescil belgesinde araç sınıfı M1, M1G, N1 ve N1G olan taşıtları, yani otomobil, arazi taşıtı ve hafif ticari araçları satmadan önceki 10 gün içinde ekspertiz raporu almak zorunda.^[1]

Durum	Ekspertiz raporu
Galeri satışı, 8 yaş ve 160.000 km altı	Zorunlu[1]
Galeri satışı, model yılına göre 8 yaşın ya da 160.000 km'nin üstü	Zorunlu değil[1]
TSE belgeli ekspertiz işletmesi olmayan ildeki galeri	Zorunlu değil[1]
İki kişi arasındaki bireysel satış	Bu yönetmelikte zorunlu değil[1]

Rapor ücretini galeri öder.^[1] Satış, alıcıdan kaynaklanan bir nedenle gerçekleşmezse ücreti alıcı öder.^[1]

Ekspertiz raporunda neler yazar?

Yönetmelik raporda en az şu bilgilerin bulunmasını istiyor:^[1]

• Aracın markası, ticari adı, cinsi, tipi, model yılı ve kilometresi
• Raporu düzenleyen ekspertiz işletmesinin hizmet yeterlilik belgesi numarası ve kimlik bilgileri
• Raporu alan galerinin yetki belgesi numarası ve kimlik bilgileri; yetki belgesi yoksa bunun belirtilmesi
• TSE standardının belirlediği diğer kontrol sonuçları

Kilometre bilgisini aracın göstergesiyle ve Tramer sorgusundaki bilgilerle karşılaştırın; tutarsızlık varsa satıştan önce sorun.

Boya, lokal boya ve değişen ne demek?

Raporun kaporta bölümünde her parça için bir durum yazar. Bu ifadeler kelime anlamıyla şunu anlatır:

• Orijinal: Parçada fabrika çıkışından sonra boya ya da değişim yapılmamış.
• Boyalı: Parçanın tamamı sonradan boyanmış.
• Lokal boyalı: Parçanın tamamı değil, yalnız bir bölümü boyanmış.
• Değişen: Parça sökülüp yenisiyle değiştirilmiş.

Raporlar ekspertiz işletmesine göre farklı kısaltmalar ya da renkler kullanabiliyor; raporun açıklama bölümüne mutlaka bakın, emin olmadığınız ifadeyi ekspertiz uzmanına sorun. Değişen ya da boyalı parçaların bir kazadan kalıp kalmadığını anlamak için raporu aracın sigorta hasar geçmişiyle karşılaştırın; nasıl yapılacağını Tramer Kaydı Nedir, Nasıl Sorgulanır? yazısında anlattık.

Rapor yanlış çıkarsa ne olur?

Yönetmeliğe göre ekspertiz işletmesi, rapordaki bilgilerin aracın gerçek durumunu yansıtmamasından sorumlu.^[1] Gerçeğe aykırı rapor düzenleyip Bakanlığın uyarısına rağmen aynı yıl içinde bunu tekrarlayan işletmenin TSE belgesi iptal ediliyor.^[1] Yanıltıcı rapor nedeniyle zarar gören tüketicinin, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'daki ayıplı hizmet hakları da saklı.^[1]

Galeriden alınan ve model yılına göre 8 yaşın, 160.000 km'nin altındaki otomobil ile hafif ticari araçlarda motor, şanzıman ile elektrik ve elektronik sistemler satıştan itibaren 3 ay veya 5.000 km galerinin garantisinde.^[1] Garanti kapsamındaki arızaların en fazla 45 iş günü içinde giderilmesi gerekiyor.^[1]