İçeriğe geç

Otonom Sürüş Seviyeleri: Seviye 0'dan 5'e Ne Anlama Geliyor?

Otonom sürüşte altı seviye var: 0, 1 ve 2'de aracı sürücü kullanır, 3'te sistem sürer ama sürücü hazır bekler, 4 ve 5'te insan sürücüye gerek kalmaz.

OtoSenior Editör
2 dk. okuma
Test yolunda giden otomobilin içinden görünüm: direksiyondaki sürücü, orta ekranda yol görüntüsü ve camdan konuşan bir mühendis
İçindekiler
  1. Seviyeler tek tabloda
  2. Seviye 0, 1 ve 2: Aracı sen kullanıyorsun
  3. Seviye 3: Sistem sürüyor, sen hazır bekliyorsun
  4. Seviye 4 ve 5: İnsan sürücüye gerek yok
  5. Türk mevzuatında karşılığı

Otonom sürüşte 0'dan 5'e altı seviye var: Seviye 0, 1 ve 2'de aracı sürücü kullanıyor ve sorumlu olan o; Seviye 3'te sistem sürüyor ama sürücü istendiğinde devralmaya hazır olmalı; Seviye 4 ve 5'te insan sürücüye gerek kalmıyor.[1] Tanımlar ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi'nin (NHTSA) sınıflandırmasından. NHTSA, Seviye 3 teknolojilerinin bugün tüketicinin satın alabileceği araçlarda yaygın olmadığını, Seviye 4 ve 5 teknolojilerinin ise hiç bulunmadığını yazıyor.[1]

Seviyeler tek tabloda

Seviye Adı Kim sürüyor? Örnek
0 Anlık sürücü desteği Sürücü Otomatik acil fren[1]
1 Sürücü desteği Sürücü Adaptif hız sabitleyici[1]
2 Ek destek Sürücü Otoyol asistanı[1]
3 Koşullu otomasyon Sistem, sürücü hazır Satışta yaygın değil[1]
4 Yüksek otomasyon Sistem, sınırlı alanda Satışta yok[1]
5 Tam otomasyon Sistem, her yerde Satışta yok[1]

Seviye 0, 1 ve 2: Aracı sen kullanıyorsun

Bu üç seviyede sürüşten sürücü sorumlu.[1]

  • Seviye 0: Sistemler yalnızca uyarı veriyor ya da acil durumda anlık müdahale ediyor; direksiyonu, freni ve gazı sürücü kullanıyor. Örnekler otomatik acil fren, ön çarpışma uyarısı ve şerit terk uyarısı.[1]
  • Seviye 1: Sistem ya hızlanma ve frenlemeye ya da direksiyona sürekli destek veriyor, ikisine birden değil. Örnekler adaptif hız sabitleyici ve şerit tutma desteği.[1]
  • Seviye 2: Sistem hem direksiyonu hem hızlanma ve frenlemeyi aynı anda yönetebiliyor, ama sürücü sürüşe tamamen dahil ve dikkatli kalmak zorunda. Örnek otoyol asistanı.[1]

Waymo, birçok şirketin "kendi kendine sürüş" diye tanıttığı özelliklerin aslında direksiyon başında hâlâ insan sürücü isteyen sürücü destek teknolojisi olduğunu vurguluyor.[2]

Seviye 3: Sistem sürüyor, sen hazır bekliyorsun

Seviye 3'te sistem devredeyken sürüşün bütün yönlerini üstleniyor; sürücü ise istendiğinde sürüşü devralmaya hazır olmak zorunda.[1] Sistem çalışamaz hâle gelip sürücüyü uyardığında sürücünün sürüşün tamamını yeniden üstlenmesi gerekiyor.[1]

Seviye 4 ve 5: İnsan sürücüye gerek yok

  • Seviye 4: Sistem devredeyken sürüşün bütün sorumluluğu onda ve araçtakiler yalnızca yolcu. Ancak sistem aracı her yerde değil, yalnızca sınırlı hizmet alanlarında kullanabiliyor.[1]
  • Seviye 5: Sistem aracı her koşulda ve her yolda kullanabiliyor; insan sürücüye gerek yok.[1]

Tensor, kişisel kullanım için tasarladığı Robocar'ı Seviye 4 otonom araç olarak tanımlıyor.[3] Martı'nın Türkiye'de sunmayı planladığı araçlar da bu şirketin araçları; bilinenleri Martı ve Tensor Ortaklığı yazısında anlattık.

Türk mevzuatında karşılığı

Türkiye'de tam otonom araçların tip onayını düzenleyen 2024 tarihli yönetmelik, sistemin çalışmak üzere tasarlandığı koşullara "operasyonel tasarım alanı" (ODD) diyor.[4] Bu alan çevre, coğrafya ve saat kısıtlamalarıyla belirli yol ya da trafik özelliklerinin bulunup bulunmamasını kapsıyor.[4] Seviye 4'teki "sınırlı hizmet alanı" fikri bu tanımla örtüşüyor. Yönetmeliğin ayrıntılarını Türkiye'de Sürücüsüz Araç Yasal mı? yazısında anlattık.

Sıkça sorulan sorular

Otonom sürüş seviyeleri nelerdir?

Seviye 0 anlık sürücü desteği, Seviye 1 sürücü desteği, Seviye 2 ek destek, Seviye 3 koşullu otomasyon, Seviye 4 yüksek otomasyon, Seviye 5 tam otomasyon. İlk üç seviyede aracı sürücü kullanıyor.

Seviye 2 otonom sürüş ne demek?

Sistem direksiyonu ve gaz ile freni aynı anda yönetebiliyor, ama sürücü sürüşe tamamen dahil ve dikkatli kalmak zorunda. Sorumluluk sürücüde; NHTSA'nın örneği otoyol asistanı.

Seviye 3 ile Seviye 4 arasındaki fark ne?

Seviye 3'te sistem sürüyor ama sürücü istendiğinde direksiyonu devralmaya hazır olmalı. Seviye 4'te sistem sınırlı hizmet alanında sürüşün bütün sorumluluğunu alıyor ve araçtakiler yalnızca yolcu.

Seviye 5 otonom araç var mı?

NHTSA'ya göre Seviye 5 teknolojileri bugün tüketicinin satın alabileceği araçlarda bulunmuyor. Seviye 5, sistemin her yolda ve her koşulda insan sürücü olmadan sürmesi demek.

Adaptif hız sabitleyici hangi seviye?

NHTSA, adaptif hız sabitleyiciyi ve şerit tutma desteğini Seviye 1 örneği olarak veriyor. Bu seviyede sistem ya hızı ya da direksiyonu destekliyor, sürüş sürücüde.

Kaynaklar

  1. 1

    ABD Ulusal Karayolu Trafik Güvenliği İdaresi (NHTSA), Automated Vehicles for Safety nhtsa.gov · Erişim: ↑ Metinde: a b c ç d e f g ğ h ı i j k l m

  2. 2

    Waymo, Waymo Driver waymo.com · Erişim: ↑ Metinde göster

  3. 3

    Tensor, Robocar tensor.auto · Erişim: ↑ Metinde göster

  4. 4

    Resmî Gazete, Tam Otonom Araçların Otonom Sürüş Sistemine İlişkin Motorlu Araçların Tip Onayı Hakkında Yönetmelik (1 Aralık 2024, sayı 32739) resmigazete.gov.tr · Erişim: ↑ Metinde: a b

İlgili yazılar