Kazada Kusur Oranına İtiraz Nasıl Yapılır? 5 İş Günü Kuralı

Anlaşmalı kaza tespit tutanağıyla belirlenen kusur oranına, oranlar size bildirildikten sonra 5 iş günü içinde, bir defaya mahsus ve ek bilgi ya da belge sunarak itiraz edilebiliyor; itirazı sigorta şirketi 3 iş günü içinde yeniden değerlendiriyor.^[1] Kural, Hazine Müsteşarlığı'nın 7 Kasım 2017 tarihli 2017/18 sayılı Genelgesi'nde ve 1 Ocak 2018'den beri yürürlükte.^[1] Süre kaçırılırsa ya da uyuşmazlık sürerse Sigorta Tahkim Komisyonu'na veya özel hukuk yollarına başvurulabiliyor.^[1]

Kusur oranı neden önemli?

Zorunlu trafik sigortası Genel Şartları, hak sahibinin kendi kusuruna denk gelen tazminat taleplerini teminat dışında sayıyor.^[2] Yani size yazılan kusur oranı, karşı tarafın sigortasından alacağınız tazminatı doğrudan etkiliyor.

İtiraz nasıl yapılır?

1. Oranları öğrenin: SBM, belirlenen oranları ilgili sigorta şirketlerine ve iletilen iletişim bilgileri üzerinden sigortalılara bildiriyor; dosya sonuçlanınca cep telefonu ya da e-posta ile bilgi veriliyor.^{[1, 3]} Oranlar SBM'nin "Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz" adımından da öğrenilebiliyor.^[3] Sorguda plakayla birlikte kaza ihbar numarası, şasi numarası, motor numarası ya da kimlik numarası kullanılabiliyor.^[4]
2. 5 iş günü içinde sigorta şirketine başvurun: Şirketler arası mutabakatla belirlenen oranlarda her sigortalı bir defaya mahsus olmak üzere, bildirimden itibaren 5 iş günü içinde, değerlendirmeye etki edebilecek ilave bilgi ve belge sunarak yeniden değerlendirme isteyebiliyor.^{[1, 4]}
3. Şirket yeniden değerlendirir: Sigorta şirketleri, bu başvuru üzerine 3 iş günü içinde kusur oranlarını yeniden değerlendiriyor.^[1]
4. İki araç aynı şirketteyse komisyona gidin: Kazaya karışan araçların trafik sigortası aynı şirketteyse, şirketin kusur değerlendirmesi size iletildikten sonra 5 iş günü içinde SBM Tutanak Değerlendirme Komisyonu'na bir defaya mahsus itiraz edilebiliyor.^[1] SBM bu itirazı "Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz" adımındaki uygulama üzerinden alıyor; komisyonu Kaza Kusur Değerlendirme Komisyonu diye de anıyor.^[3]
5. Sonuç alamazsanız: Süre içinde itiraz edilmediyse ya da itirazdan sonra uyuşmazlık sürüyorsa Sigorta Tahkim Komisyonu veya özel hukuk yolları kalıyor.^{[1, 3]}

Genelge, süresi içinde yapılan itirazın sigorta şirketi yerine ilgisiz bir mercie yapılması durumunda 5 iş günlük itiraz süresinin kesileceğini yazıyor.^[1] Genelge itirazda sunulacak belgeleri tek tek saymıyor; ölçüt, değerlendirmeye etki edebilecek ilave bilgi ve belge olması.^[1] Kaza yeri fotoğrafı, kamera görüntüsü ve tanık beyanı gibi kusuru etkileyen belgeleri toplayıp başvuruya eklemek işinize yarar.

Komisyonun sonuçlandırdığı dosyalara karşı itiraz mahkeme yoluyla yapılabiliyor.^[3] Genelge, şirketlerin komisyon kararlarına yalnız maddi hata gerekçesiyle itiraz edebileceğini yazıyor.^[1]

Kusur oranı nasıl belirleniyor?

Yalnız maddi hasarlı kazada sürücülerin tümü yetkililerin gelmesine gerek görmez ve kazayı kendi düzenleyecekleri tutanakla tespit etmekte anlaşırsa "Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı"nı birlikte imzalayıp olay yerinden ayrılabiliyor.^[5] Kanun'un 81. maddesi de aynı yolu, durumu aralarında yazılı saptama şartıyla tanıyor.^[6] Tutanak SBM'nin sağladığı uygulamalarla yazılı ya da elektronik ortamda doldurulup imzalanıyor.^[1]

Sigorta şirketi tutanağı ve varsa fotoğrafları en geç ertesi iş günü sonuna kadar SBM'ye iletiyor.^[3] Tutanağın SBM sistemine girilmesini izleyen 3 iş günü içinde her şirket kendi değerlendirmesini yapıyor; oranlar kazaya karışan her araç için %0, %50 ya da %100.^[3] Tüm şirketler aynı oranı verirse dosya sonuçlanıyor; en az bir şirket farklı oran verirse dosya komisyona gidiyor ve komisyon 3 iş günü içinde sonuçlandırıyor.^[3] Komisyon, oranları %0, %50 ve %100 çerçevesinde kesin olarak belirliyor.^[1]

Şirketler değerlendirmede Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin ilgili maddelerine atıf yapıyor ve SBM'nin ilan ettiği kaza krokilerini dikkate alıyor.^[1] SBM, "KTT Kaza Durum Senaryoları" adlı belgesinde örnek durumlar için araç başına kusur oranı veriyor; birkaç örnek:^[7]

Örnek durum	Kusur oranı[7]
Kırmızı ışıkta duran araca arkadan çarpmak	Çarpan araç %100
Kırmızı ışıkta geçmek	Geçen araç %100
Tali yoldan ana yola çıkıp yol vermemek	Ana yola çıkan araç %100
Kurallara uygun park etmiş araca çarpmak	Çarpan araç %100
Akan trafiğin önünde kapı açmak	Kapıyı açan araç %100
İki sürücü de yeşil ışık yandığını söylüyor	İki araç da %50
İki araç da diğerinin şeridini ihlal ediyor	İki araç da %50

Trafik zabıtasının tutanağında kusur

Anlaşmalı tutanak her kazada düzenlenemiyor. Genelge'ye göre şu hâllerde tutanağı trafik zabıtası, bulunmadığı ya da yeterli olmadığı yerde genel kolluk düzenliyor:^[1]

• Kazaya yalnız bir aracın karışması (tek taraflı maddi hasarlı kaza)
• Sürücülerden birinin sürücü belgesinin olmaması ya da belgesinin kullandığı araç cinsi için yeterli olmaması
• Araçlardan birinin Türkiye'de geçerli zorunlu mali sorumluluk sigortasının olmaması
• Sürücülerden birinde alkol, uyuşturucu ya da uyarıcı madde alındığı şüphesinin bulunması
• Araçlardan birinin kamu kurum ya da kuruluşuna ait olması (Sağlık Bakanlığı'na ait ambulans ve acil sağlık araçları hariç)
• Kazada kamu malına ya da üçüncü kişilere ait eşyaya zarar verilmesi
• Kazanın ölüm ve/veya yaralanma ile sonuçlanması

SBM, bu durumlarda tutanak doldurmadan 155'i, kaza yeri jandarma bölgesindeyse 156'yı aramayı söylüyor.^[4] Taraflar tutanak konusunda anlaşamazsa da trafik polisi çağrılıyor.^[4]

Trafik zabıtasının düzenlediği tutanakta sayısal ya da oransal kusur belirtilmiyor; tutanağa kazaya karışanların asli kusurlu olup olmadıkları ve ihlal ettikleri trafik kuralına ilişkin kanun madde numarası yazılıyor.^[5] Karayolları Trafik Kanunu'nun 84. maddesi, sürücüleri şu hâllerde kazada asli kusurlu sayıyor:^[6]

• Kırmızı ışıklı trafik işaretinde ya da yetkili memurun dur işaretinde geçme
• Taşıt giremez işareti bulunan yola girme; bölünmüş yolda karşı yönden gelen trafiğin şerit, rampa ve bağlantı yollarına girme
• İkiden fazla şeritli taşıt yollarında karşı yönden gelen trafiğin şeridine ya da yol bölümüne girme
• Arkadan çarpma
• Geçme yasağı olan yerlerde geçme
• Doğrultu değiştirme manevralarını yanlış yapma
• Şeride tecavüz etme
• Kavşaklarda geçiş önceliğine uymama
• Kaplamanın dar olduğu yerlerde geçiş önceliğine uymama
• Manevraları düzenleyen genel şartlara uymama
• Yerleşim birimleri dışında taşıt yolu üzerinde, zorunlu haller dışında park etme ya da duraklama ve gerekli tedbirleri almama
• Park için ayrılmış yerlerde ya da taşıt yolu dışında kurallara uygun park edilmiş araçlara çarpma

Bu hareketlerden biri birden fazla sürücü tarafından yapılmışsa ya da kaza bu hareketler dışındaki kural ihlallerinden doğmuşsa kusur oranı yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit ediliyor.^[6]

Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvuru

Sigorta şirketiyle uyuşmazlıkta önce şirkete başvuruluyor; şirketin nihai yazısı talebi karşılamazsa ya da 15 iş günü (trafik sigortasında 15 gün) içinde yazılı cevap alınamazsa Komisyon'a başvurulabiliyor.^[8] SBM de 5 iş günlük sürede itiraz edilmeyen ya da sonuç alınamayan kusur uyuşmazlıklarında Tahkim Komisyonu ve özel hukuk yollarını gösteriyor.^[3] Başvuru ücreti ve belgeleri Sigorta Tahkim Komisyonu Başvurusu Nasıl Yapılır? yazısında anlattık.

Değer kaybı talebini Değer Kaybı Başvurusu Nasıl Yapılır? yazısında, trafik sigortasının basamak sistemini Trafik Sigortası Basamakları Nedir? yazısında anlattık.