Karda ve Buzda Araç Nasıl Kullanılır? Kış Sürüşü Rehberi

Karda ve buzda araç kullanırken hız düşürülür, takip mesafesi iki katına çıkarılır ve ani fren, gaz ve direksiyon hareketlerinden kaçınılır. Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) kış sürüşü rehberinde dikkatli olmayı, yavaşlamayı ve kontrollü olmayı kış mevsiminde araç kullanmanın üç temel kuralı olarak sayıyor.^[1] Hızını hava ve yol durumuna uydurmak 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre de sürücünün yükümlülüğü.^[2]

Yola çıkmadan önce araçta neler kontrol edilmeli?

KGM, kış koşullarının aracın lastik, akü, kayış, hortum, radyatör, yağ, lamba, fren, egzoz, kalorifer ve buz çözücü, cam sileceği ve ateşleme sistemi gibi parçalarını zorladığını hatırlatıyor ve bakımın muayene zamanı beklenmeden yaptırılmasını öneriyor.^[1] Bir sorun fark ederseniz yetkili servise gösterin.

• Yakıt deposunun en az yarısının dolu tutulması tavsiye ediliyor.^[1]
• Ön cam yıkama suyu rezervuarının dolu olması gerekiyor.^[1]
• Cam, lamba, ayna ve aracın üstündeki kar ve buz temizlenmeli, camın içindeki buğu çözülmeden yola çıkılmamalı.^[1]
• Soğuk havada lastik basıncı düştüğü için basınç sık kontrol edilmeli.^[1]

KGM araç sahiplerine kış lastiği takmalarını ve dört lastiğin de kış lastiği olmasını tavsiye ediyor; farklı diş, ölçü ve üretimdeki lastiklerin karıştırılmamasını istiyor.^[1] Kış lastiğinin hangi araçlara zorunlu olduğu ve cezası kış lastiği zorunluluğu yazısında anlatılıyor.

Kışın araçta neler bulundurulmalı?

KGM, yolda kalma ihtimaline karşı araçta bir kış malzeme seti bulundurulmasını öneriyor.^[1] Listede şunlar var:^[1]

• Buz kazıyıcı ya da kar fırçası, kürek, kum ya da başka çekiş desteği
• Çekme halatı ya da zincir, yardımcı kablolar
• İkaz lambası, fener ve pil, ilk yardım çantası, yangın söndürücü, küçük alet seti
• Ekstra giysi ve ayakkabı, battaniye, çikolata, şeker, şişe suyu gibi dayanıklı yiyecekler

Emniyet Genel Müdürlüğü de hususi araç sürücülerinin yeterli diş derinliğine sahip lastiklerle yola çıkmasını, araçta zincir, takoz ve çekme halatı bulundurmasını istiyor.^[3] AFAD da buzlanma ve don uyarısında araçta zincir ve çekme halatı bulundurulmasını öneriyor.^[4]

Yola çıkmadan önce ne yapılmalı?

Yola çıkmadan önce hava ve yol koşullarına bakılmalı; gerekirse seyahate ekstra süre eklenmeli ya da koşullar düzelene kadar beklenmeli.^[1] KGM'nin internet sitesinde güzergâh, kapalı yollar ve güncel yol durumu sorgulanabiliyor.^[1] Uzun yola çıkıyorsanız gideceğiniz yeri ve tahmini varış saatinizi bir yakınınıza bildirin.^{[1, 4]}

Karlı yolda nasıl sürülür?

KGM'nin karlı yol önerileri şunlar: uzağa bakarak tehlikeyi erken görmek, sürüşü yol ve hava koşullarına göre ayarlamak, yavaşlamak ve aracı kaydırabilecek ani direksiyon, fren ve hızlanma hareketlerinden kaçınmak.^[1] Sertleşmiş kar buz kadar kayganlaşabiliyor, sulu kar da yolu çamurlu hâle getirip direksiyon hâkimiyetini etkileyebiliyor.^[1]

Islak, karlı ve buzlu yolda hız sabitleyici (hız kontrolü) kullanılmamalı; bu koşullarda sistem aracın beklenmedik biçimde hızlanmasına yol açabiliyor.^[1] Ağır taşıtlar ve otobüsler ön cama çamur sıçratabildiği için onların arkasında da yeterli mesafe bırakılmalı.^[1] Görüş düştüğünde aracın aydınlatma sistemi tamamen açık tutulmalı.^[1]

Kışın takip mesafesi ne kadar olmalı?

Normal koşullarda güvenli takip mesafesi için iki saniye kuralı uygulanır: öndeki araç bir işareti geçtiğinde saymaya başlarsınız, iki saniye dolmadan aynı işarete ulaşıyorsanız fazla yakınsınız.^[1] KGM kış aylarında ve özellikle kötü havada bu kuralın iki kez uygulanmasını öneriyor.^[1]

Durma mesafesinin ne kadar uzadığını KGM'nin aktardığı bir ölçüm gösteriyor: 50 km/s hızla giden araçlar, -20 °C'de 3 ila 5 cm yoğun kar ve buz tabakası olan asfaltta aşağıdaki mesafelerde durmuş.^[1]

Araç	Kış lastiği	Dört mevsim lastiği
Küçük otomobil	39,1 m	50,7 m
Hafif ticari araç	38,3 m	51,1 m
4 çeker araç	35,7 m	42,8 m

Tablodaki değerler KGM rehberinden.^[1]

Buzlu yolda nelere dikkat edilmeli?

AFAD'a göre sıcaklığın 0 ile -10 derece arasında olduğu yerlerde şeffaf buzlanma oluşuyor ve yol yüzeyi gözle görülmeyen buzla örtülüyor.^[4] Yağmur, çisenti ya da sulu sepken donduğunda ıslak görünen yol aslında siyah buz denen ince ve çok kaygan bir tabakayla kaplı olabiliyor; köprüler ve rampalar bu açıdan en riskli yerler.^[4]

KGM de gölgede kalan kesimlerin, köprülerin ve üst geçitlerin daha çabuk buzlandığını, güneş gördükten sonra da geç eridiğini belirtiyor.^[1] Yolda siyah ve parlak görünen donmuş bir alana yaklaşırken yavaşlamayı, o kesimden geçerken ayağı frenden çekip vitesi boşa almayı ya da debriyaja basmayı öneriyor.^[1]

Araç kayarsa ne yapılmalı?

KGM'ye göre patinajların çoğu yol ve trafik koşullarına göre fazla hızlı gitmekten kaynaklanıyor; ani ya da sert fren, virajda yüksek hız ve ani hızlanma aracın kaymasına yol açabiliyor.^[1]

Araç kaydığında direksiyon, aracın gitmesini istediğiniz yöne çevrilmeli, ama aşırı çevrilmemeli.^[1] Araç buzlu yüzeyde düz doğrultuda kayıyorsa vites boşa alınmalı ya da debriyaja basılmalı.^[1] Aracınızda ABS ya da ESC varsa fren sisteminin her hava ve yol koşulunda nasıl kullanılacağını bilmek gerekiyor; KGM bunun için ileri düzey direksiyon dersi almayı da öneriyor.^[1]

Kar küreme aracı görülünce ne yapılmalı?

KGM'nin en sert uyarısı bu: kar küreme aracı asla geçilmez.^[1] Küreme aracının bıçağı aracın önüne ve sağına bir metre ya da daha fazla açılabiliyor, savrulan kar görüşü ciddi biçimde düşürüyor ve geçme girişimi ölümlü kazayla sonuçlanabiliyor.^[1] Mavi flaşör gördüğünüzde arkada güvenli mesafe bırakın; karşıdan gelen bir küreme aracında yolun orta çizgisinden uzaklaşın.^[1]

Yolda kalınırsa ne yapılmalı?

Kara saplanır ya da yolda kalırsanız panik yapmadan araçta kalıp yardım beklemek gerekiyor.^[1] KGM şu önlemleri sayıyor:^[1]

• Acil durum flaşörüyle dikkat çekin, motoru tedbirli kullanın.
• Motoru çalıştırmadan önce egzoz borusunun karla kapanıp kapanmadığına bakın, temiz hava için rüzgâr almayan bir camı aralayın.
• Özellikle gece süren kar fırtınasında araçtakilerden birinin uyanık kalmasını sağlayın.
• Araçtan çıkmanız gerekirse mümkünse trafikten uzak taraftaki kapıyı kullanın.

Trafiğe kapatılan bir yol yeniden açılana kadar kullanılmamalı; KGM kapalı yolu kullanmanın kanuna aykırı olduğunu belirtiyor.^[1]

Hızını şartlara uydurmamanın cezası ne?

Karayolları Trafik Kanunu'nun 52. maddesi sürücüleri hızlarını aracın yük ve teknik özelliğine, görüş, yol, hava ve trafik durumuna uydurmak ve başka bir aracı izlerken güvenli mesafe bırakmakla yükümlü tutuyor.^[2] 2026 tutarları şöyle:^[5]

İhlal	Ceza (2026)	%25 indirimli	Ceza puanı
Hızı şartlara uydurmamak (52/1-b)	1.246 TL	934,50 TL	15
Güvenli mesafe bırakmamak (52/1-c)	1.246 TL	934,50 TL	20

Tutarlar Emniyet Genel Müdürlüğü'nün 2026 Yılı Trafik İdari Para Ceza Rehberi'nden.^[5]